-आयुधम् 1 arrow of the god of love. -3 a planetary sphere. 4; ii. 'sky-touching', very lofty. -3 the sacrificial stick अरणि which when churned, gives out fire. (ष्ठ) [अग्नौ स्थातुमर्हति; स्था-क षत्वम्] placed in, over, or near the fire. -4 Able, competent (with a gen., loc. -14 Tenacity, perseverance, persistence; नृणां स्वत्वग्रहो यतः Bhāg.7.14.11. -9 A fool -1 A child. उपग्रहः 1 Confinement, seizure. P.; R.13.54;16.69; Me.48,79. कांगणी). -उद्युक्त a. busy, engaged, active, zealous. -वधूः f. a celestial damsel, an apsaras. -भूति n. silver. -2 red garlic. He began to soar higher and higher till his head struck against the vault of the heaven, when he was hurled down head-foremost by Indra and the other gods. -4 A cowrie. Up.2.23.1. -2 kneeling on one knee. -4 discreditable conduct. -इन्द्रियम् an organ of action, as distinguished from ज्ञानेन्द्रिय; (they are :- वाक्पाणिपादपायूपस्थानि; Ms.2.99; see under इन्द्रिय also) कर्मेन्द्रियाणि संयम्य Bg.3.6,7. -लावः a flower-gatherer. 12. -2 a Gandharva; शिलाघनैर्नाकसदामुरःस्थलैः Ki.8.32. -संयोगः gain of eternal bliss; धर्मार्थप्रभवं चैव सुखसंयोगमक्षयम् Ms.6.64. -भृत् m. an epithet of 1 Viṣṇu. 1 an oblation to Agni (chiefly of milk, oil and sour gruel.). -अङ्गद a. decked with brilliant bracelets. Prajāpati; एक इति च प्रजापतेरभिधानमिति । ŚB. 1 Not preceded, not having existed before, like of which did not exist before, quite new; ˚र्वं नाटकम् Ś.1; ˚र्वं राजकुलम् M.5; K.191; -2 Strange, extraordinary, wonderful; अपूर्वः को$पि बहुमानहेतुर्गुरुषु U.4; अपूर्वो दृश्यते वह्निः कामिन्याः स्तनमण्डले । दूरतो दहतीवाङ्गं हृदि लग्नस्तु शीतलः ॥ Ś. Til.17; singular, unexampled, unprecedented; अपूर्व एष विरहमार्गः Ś.6; अपूर्वरूपा दारिका M.1; अतो$- पूर्वः खलु वो $ नुग्रहः Ś.7; अपूर्वकर्मचाण्डालमयि मुग्धे विमुञ्च माम् U.1.46 committing an unparalleled atrocity. (-ल्पः) a period or age of the world. Up.2.2.11; अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखाः Bg.15.1. -9 To fall, occur, come to pass, take place; लक्ष्मीर्यत्र पतन्ति तत्र विवृतद्वारा इव व्यापदः Subhāṣ. -इज्यः an epithet of Bṛihaspati, preceptor of the gods. -7 Water; सायं भेजे दिशं पश्चाद्गविष्ठो गां गतस्तदा Bhāg.1.1.36; also pl. 'milking one's desires', granting every desired object; प्रीता कामदुघा हि सा R.1.81,2.63; Māl.3.11. -Comp. -गतिः Indra's heaven. The Heaven of Indra is Svarga; its capital, Amarāvatī; his garden, Nandana; his elephant, Airāvata; his horse, Uchchaiśravas; his bow, the rain-bow, and his sword, Paranja.]. -4 A trough for watering cattle. -7 a great battle (Ved.). उपसर्ग, गति and निपात also. -यष्टिकः a necklace of one hundred strings. -कृत् a. astonishing, surprising. -3 a kind of astringent juice. Ak.2.8.8. -वीथी the orbit of the moon. wheels of his car. -आगमः the spring. इति चिन्मन्युमध्रिजः Rv.5.7.1. -5 The path or orbit of a heavenly body. -कीर्ति a. renowned, wellknown; तवोरुकीर्तिः श्वशुरः सखा मे R.14.74. -2 N. of the earth (अग्नेः सकाशात् गर्भो यस्यां सा; when the Ganges threw the semen of Śiva out on the Meru mountain, whatever on earth &c. was irradiated by its lustre, became gold and the earth was thence called वसुमती) -3 N. of the plant महा- ज्योतिष्मती लता (अग्निरिव गर्भो मध्यभागो यस्याः सा) [Mar. -स्नेहः a walnut tree. -शीला N. of a river rising from the Vindhya mountain. -वेणिः, -णी f. a single braid of hair (worn by a woman as a mark of her separation from her husband &c.); गण्डाभोगात्कठिनविषमामेकवेणीं करेण Me.93; ˚धरा Ś.7; धृत˚ Ś.7.21. -2 the ruler of a hundred villages; Ms.7.115. -2 one having fire for the tongue, epithet of a God or of Visṇu in the boar incarnation. earth . -4 a mountain having one top. -2 final beatitude. -4 the soul. -2 an epithet of Indra. -संज्ञम् camphor. -यः 1 Rise (of heavenly bodies); sunrise. तन्निबध्नाति ... कर्मसङ्गेन Bg.14.7. -2 Of Kārtikeya. He is also said to be father of Arjuna. -2 the vulva. -श्रव, -श्रुति a. sweet to the ear, melodious; विविक्तवर्णाभरणा सुखश्रुतिः प्रसादयन्ती हृदयान्यपि द्विषाम् Ki.14.3. inner part of the jaws (खादनस्थानं जम्भः, दन्तपङ्क्त्यो- रन्तरालम्). -चन्द्रौ (also सूर्याचन्द्रमसौ) m. du. 1 belonging to, or extending over, three generations of men. 4; 63, 1. -पालकः 1 a cowherd. -6 (Astrol.) -अङ्गना a celestial damsel, an apsaras. -ज a. -17 A kind of perfume. -नेमिः a crow. -स्थ a. -2 action for attaining a high place. 1 flowing in a hundred streams. -आकृतिः f. a painted resemblance, portrait. -2 multiform. त.] -रौरवः N. of one of the 21 hells; Ms.4.88-9. 14; x. 1 one-footed, limping, lame. -त्यः 1 One of the eight forms of marriage in Hindu law, in which the father gives his daughter to the bridegroom without receiving any present from him in order that the two may live happily and faithfully together; सहोभौ चरतां धर्ममिति वाचानुभाष्य च । कन्याप्रदानमभ्यर्च्यं प्राजापत्यो विधिः स्मृतः ॥ Ms.3.3; or इत्युक्त्वा चरतां धर्मं सह या दीयते$- र्थिने । स कायः (i. e. प्राजापत्यः) पावयेत्तज्जः षट् षड् वंश्यान्सहात्मना ॥ Y.1.6. 51.7. -7 Night. -भासः a sword; see चन्द्रहास. -रात्रिः, -रात्रिका Lakṣmī. -पुच्छः [अग्नेः अग्न्याधानस्थानस्य पुच्छ इव]. -रक्षणम् tending cattle (with religious faith). -जनः 1 a virtuous man. -7 Cyperus Rotundus (मुरता). -दानम् 1 presentation of an offering to a deity. -गिरम् -रि ind. -2 scandal, calumny. -2 A cloud. -क्रिया a line on the forehead; नतभ्रुवो मण्डयति स्म विग्रहे बलिक्रिया चातिलकं तदास्पदम् Ki.8.52. ); e. g. दधि is नित्य in दध्ना जुहोत्ति, but नैमित्तिक in दध्ना इन्द्रियकामस्य जुहुयात्. त.] -दासी a bawd, procuress; sometimes used as a term of reproach or abuse. -3 Addition, annexation. -2 alert, active. -2 Kārtikeya. -अङ्गना a heavenly nymph, an Apsaras. -व्रजः 1 a cow-pen. P.VIII.4.5. 1 rich. -2 especially, the great bliss of final beatitude. -अन्धस् n., अन्नम् 1 the food of gods, divine food, ambrosia. -2 expert in attending to one's own interests. -गोयुगम् a pair of oxen. -वैडूर्यम् a kind of precious stone. -धा-धि, -हित &c. See. -णीता a wife ('thrice married'; it being supposed that a girl belongs to Soma, Gandharva and Agni before she obtains a human husband). -आसनम् a comfortable seat. -3 virtuous, upright. -छन्द a. -4 the fruit of the date tree. -संक्रमः, -संक्रातिः f. the sun's passage from one zodiacal sign to another. -ग a. going of one's own accord, able to act or move as one likes. -षड्गवम् three pairs of kine. -अक्षर a. monosyllabic. -अर्दनः an epithet of Visnu or Krisna. कंवडळ, applied often as इन्द्रावण in the sense of vile, malignant, dark and hateful.) ˚ज the son of such a woman; दैवोढाजः सुतश्चैव सप्त सप्त परावरान् Ms.3.38. -2 the Udumbara tree. -आनन्दः bliss or rapture of absorption into Brahma; ब्रह्मानन्दसाक्षात्क्रियां Mv.7.31. -स्थली the earth. -नवतिः f. ninety-one. -विभाषा a rule giving a general option or alternative; इति महाविभाषया साधुः. स्वर्गीय svargīya स्वर्ग्य svargya 1. (-खी) a brush, broom. (-m.) 1 a luminary. [Mar.काजू] -केतुः [अग्नेः केतुरिव] 1 smoke. -द, -प्रद a. procuring (entrance into) paradise. -7 A diamond. -2 an epithet of Durgā. -क्रीडा 1 dalliance of love, amorous sport. Brahmā was pleased and was about to grant him a boon, when the gods requested Sarasvatī to sit on his tongue and to pervert it. -4 a king, sovereign. -हन् m. a Brāhmaṇa who has neglected his domestic fire; तेनादृश्यन्त वीरघ्ना न तु वीरहणो जनाः N.17.197; (cf. -अञ्जनम् 1 calx of brass used as a collyrium. -3 any productive or bountiful source; निगमकल्पतरोर्गलितं फलम् Bhāg.1.1.3. -स्तोमः (ज्योतिष्टोमः) a Soma sacrifice considered as the type of a whole class of sacrificial ceremonies. -अस्थि n. a cocoa-nut. -योपन a. perplexing or vexing men; कमगञ्जनयोपनः Rv.1.86.22. -भागिन् a. very fortunate or prosperous. -मुख्या a species of plant (अजमोदा). -4 The root of Uśīra q. v. -5 Iron; Gīrvāṇa. -6 A spot. -आदेशः cf. -2 See ब्रह्मपुत्रः (2). -5 a king; स त्वं भूधर भूतानाम् Bhāg.1.37.13. देवयजनसंभवे सीते U.4. -2 well-being, welfare. -लुप्तः, -प्तम्, -लुप्तकम् 1 excessive baldness of the head. -ग्रामः N. of the ancient capital of Ceylon, the modern Māgama. -आत्मन् m. the individual soul (लिङ्गदेह); वशे तिष्ठति सत्त्वात्मा सततं योगयोगिनाम् Mb.12.253.6. -2 enjoying the upper part. -आश्रमः an asylum for people, an inn, caravansary. being on the way. By default our search system looks for words “containing” the search keyword. -साक्षिन् m. 1 the Supreme spirit. -6 N. of Kṛiṣṇa. -लोचनः an epithet of Indra; कथं वा तस्य न जयो जोयते शतलोचन Mb.8.87.78. A figure of speech, which sets off both the sense and sound. -2 Anything coming from a cow; such as milk, flesh, leather &c. -3 The stars; वि रश्मिभिः ससृजे सूर्यो गाः Rv.7.36.1. ˚श्रेष्ठः 1 Agni. -अष्ठीका (ला) The root of the trumpet-flower (Mar. -3 A divine man, Brāhmaṇa, as in भूदेव. उर्वशी [उरून् महतो$पि अश्नुते वशीकरोति, उरु-अश्-क गौरा˚ ङीष् Tv.] -अहम् (for अहन्) a happy or auspicious day; पुण्याहं भवन्तो ब्रुवन्तु । अस्तु पुण्याहम्; पुण्याहं व्रज मङ्गलं सुदिवसं प्रातः प्रयातस्य ते Amaru.61. -2 'The holy land', N. of Āryāvarta. -शाला A single hall or room; (-लम् A house consisting of one hall; Matsya P. -शीर्षन् = ˚मुख q. v. Av.13.4.6. -अभ्रम N. of a medicament. -प्रिया 1 the Priyaṅgu plant. Viṣṇu’s heaven. comp.) Ks.4.52. -प्रद a. granting desires. -घ्नः N. of Śiva. -पदम् 1 the word Agni. -लिङ्गः, -लिङ्गिन् N. of Śiva. [अन्तरिक्षं प्रवते गच्छति, प्रु क्विप्] floating over the atmosphere, sweeping or going through it. बलिः [बल्-इन्] 1 An oblation, a gift or offering (usually religious); नीवारबलिं विलोकयतः Ś.4.21; U.1.5. -पुष्टः a mediator. -4 Life, spirit, breath, vitality, principle of vitality; उद्गतानीव सत्त्वानि बभूवुरमनस्विनाम् Rām.2.48.2; चित्रे निवेश्य परिकल्पित- सत्त्वयोगा Ś.2.1. Kaṭh. -विहारः a pious conduct, perfect state; Buddh. One of the earliest known Sanskrit plays is the mrichakatika thought to have been composed by shudraka in the 2nd century BC. -2 a particular flower. स्त्रिभिरेत्य सन्धिम् Kaṭh.1.17. 1 having only one foot; तत्र शिश्रिये$ज एकपादः Av.13.1.6. द्यु n. 1 A day. -बलिः, बली, -वलिः, -वली f. 1 the three folds or wrinkles of skin above the navel of a woman (regarded as a mark of beauty); क्षामोदरोपरिलसत्त्रिवलीलतानाम् Bh.1.93,81; cf. -मुद्रा a particular position of hands or feet (in practice of yoga). -आत्मक a. consisting of pleasure. -घ्नी 1 a kind of weapon used as a missile (supposed by some to be a sort of rocket, but described by others as a huge stone studded with iron spikes and four tālas in length; शतघ्नी च चतुस्ताला लोहकण्टकसंचिता; or अथकण्टकसंच्छक शतघ्नी महती शिला); अयःशङ्कुचितां रक्षः शतघ्नीमथ शत्रवे (अक्षिपत्) -घनः a mass of clouds; वर्षात्ययेन रुचमभ्र- घनादिवेन्दोः R.13.77. Bali, who was noted for his liberality, unhesitatingly acceded to this apparently simple request. (-स् n.) the lustre of fire. -पालः an overseer (of a hundred villages). -चारिन् (वियच्चारिन्) m. a kite. -अतिशय a. superior to the world, extraordinary. -हारी an epithet of Kālī or Durgā -हानिः loss of profit -हीन a. yielding no fruit or profit. 25. 1 the Supreme deity. -2 a kind of ceremony among prostitutes; B. P. -दुघ a. -3 a celestial being. L. inter; Zend antare; Goth. -2 three hundred. -भीरुः f. the Arabian jasmine. 1 self-controlled. -2 Rāhu उपस्थिता शोणित- पारणा मे सूरद्विषश्चान्द्रमसीं सुधेव R.2.39. -3 a mountain. (-त्रः) 1 a great officer of state, high stateofficial, a chief minister; (मन्त्रे कर्मणि भूषायां वित्ते माने परिच्छदे । मात्रा च महती येषां महामात्रास्तु ते स्मृताः); Ms. 9.259; गूढपुरुषप्रणिधिः कृतमहामात्रापसर्पः (v. l. महामात्यापसर्पः) पौरजानपदानपसर्पयेत् Kau. -मृत्तिका alum-slate. -तरुः 1 the holy fig-tree. -ओदनः boiled rice coloured with turmeric &c. -कण्ठः pigeon. -ग्रहः, -पिशाचः, -पुरुषः, -रक्षस् n., -राक्षसः a kind of ghost, the ghost of a Brāhmaṇa, who during his life time indulges in a disdainful spirit and carries away the wives of others and the property of Brāhmaṇas; (परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च । अरण्ये निर्जले देशे भवति ब्रह्मराक्षसः ॥ Y.3.212; cf. -2 the only flavour or pleasure. -जवः an antelope. discourse; जयन्ति ते पञ्चममित्रचित्रोक्तिसंदर्भविभूषणेषु Vikr.1. dev-á, m. god, i. -7 The power or energy of a Brāhmaṇa; पवनाग्निसमागमो ह्ययं सहितं ब्रह्म यदस्त्रतेजसा R.8.4. -वृद्धिः f. increase of passion. -ध्वजः 1 the sun. -2 a deity. -शुङ्ग a. having one sheath. -वर्धनम् copper. -मासः the eighth month of pregnancy. -सीत्य, -हल्य a. ploughed thrice (as a field). -मायूरम् a particular drug. (-हम्) a pearl. -4 a god in general. -3 Auspicious, propitious, lucky, favourable (as a day); Ms.2.26,3. They lived happily together for many days, and after she had borne him a son, she returned to the heaven. N. of the constellation Phalgunī. -प्रतिकृतिः f., -प्रतिमा an idol, the image of a deity. -स्नानम् a kind of inauguration. (b) Endowment with, possesssion of. -2 of Śiva. -बला N. of a plant; महाबला च पीतपुष्पा सहदेवी च सा स्मृता Bhāva. (-च्छः) 1 a sort of monkey; Bhāg.8.2.22. pl.) -3 a sage. -पटः, -टम् a screen of cloth held between two persons who are to be united (as a bride and bridegroom, or pupil and preceptor) until the acctual time of union arrives. -उदरः, -रा uterine, (brother or sister). -अवचयः collecting or gathering flowers. -राटिका, -राटी the Sārikā bird. फलम् [फल्-अच्] 1 Fruit (fig. ˚ध्वजः an epithet of Śiva. -5 A kind of fast or penance; (व्यहं प्रातस्त्र्यहं सायं त्र्यहमद्यादयाचितम् । त्र्यहं परं च नाश्नीयात् प्राजापत्यमिति स्मृतम् ॥); प्राजापत्यं चरेत् कृच्छ्रमब्दमेकं समाहितः Ms.11.15. -दंष्ट्रः, -दन्तः "one-tusked", epithets of Gaṇeśa (एकदंष्ट्रः) A kind of fever. एकान्वयो मम Ś.7; मनस्येकं वचस्येकं कर्मण्येकं महात्मनाम् H.1.197. -2 A Brāhmaṇa; Ś.4.4. -3 A balloon, a heavenly car (moving through the skies); पदं विमानेन विगाहमानः R. 13.1;7.51; विमानीकृतराजहंसमण्डलः K.; R.12.14; Ku. -पुष्टः a crow; भ्रमेण द्रष्टुं बलिपुष्टलोकः समापतत्याशु तमिस्ररूपः Rām. -3 of a river attached to Amarāvatī and Alakā. Then the Lord divided the egg into two parts, with which he constructed heaven and earth. -2 Light, radiance. -3 N. of a tribe (गण). सैरिभः 1 A buffallo; अवमानित इव कुलीनो दीर्घं निःश्वसिति सैरिभः Mk.4. [अन्तरिक्षं प्राति पूरयति, प्रा-विच्] filling the atmosphere; illuminating the sky, travelling through the atmosphere. -आश्रयः a pavilion. -2 energy and courage. -भागता, -त्वम्, -भाग्यम् 1 extreme good fortune, great good luck, prosperity. -3 an epithet of Śiva. -उदयः the dawn or resulting of good fortune. 1 A pitcher, water-pot, jar; इयं सुस्तनी मस्तकन्यस्तकुम्भा Jag. -कुण्डलिका the mutual relation of planets and prophecy derived from it. arranging or keeping the sacred fire (अग्न्याधान); चित्याग्निचित्ये च P.III.1.132. -2 the Kali age. -3 important, weighty. -पुरोगम, -पुरःसर, -श्रेष्ठ a. led or preceded by Indra, having Indra at the head. -अर्पणम् 1 the offering of sacred knowledge. -2 Shining, brilliant. (-बः) an acute-angled triangle (opp. -विन्दुः see ब्रह्मबिन्दु. -क्षेत्रम् 1 a holy place, place of pilgrimage; अन्यक्षेत्रे कृतं पापं पुण्यक्षेत्रे विनश्यति । पुण्यक्षेत्रे कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥ Subhāṣ. शेषः Ku.3.13. Far, far off (Ved.). (Mar. -7 N. of Śiva. -वटः the fig-tree forming a circle. -सारथिः 'the charioteer of Indra', an epithet of Mātali. -2 the bow of Indra -चिर्भटा A mild variety of Colocynth. 1 sung or praised by the great; Asvad.16. (ष्ठः) Viṣṇu. -2 N. of a descendant of Yadu and ancestor of Krisna and his descendants, a grandson of Krostu, son of Yudhājit who, together with his brother Vrisni is the ancestor of the celebrated family of Andhakavrisnis; P.IV. -मद the three narcotic plants; the three-fold haughtiness; Bhāg.3.1.43. -4 sensuality. -2 the fruit of Averrhoa Carambola (Mar. -सभा the hall or court of Brahman. देवेट्-ड्) worshipping the gods. -2 ginger. -16 A kind of leprosy with round spots. -5 Period of life, age. -योगिन् a. being in conjunction with the moon. -Comp. -7 A horse. -2 an owl. -3 an epithet of Viṣṇu. -सू N. of 8 deities (अग्नि, सोम, सवितृ, रुद्र, बृहस्पति, इन्द्र, मित्र and वरुण). -बुशः barley. -जन्मन् m. 1 a king. -3 the superintendent of a village. -आह्वयः camphor. 3; 86, 72; viii. -2 protectress. -4 N. of the district called Kānyakubja or Kanouja; see App. -दिशम् ind. in a monotonous manner. -Comp. (-वी) 1 N. of Pārvatī. -नृत्यम् a circular dance, dance in a ring. -m. 1 A road. -धामन् m. 1 N. of Viṣṇu. -1 Shaded. (-री), -कारिका 1 the wife of a potter. (-थः) 1 sole master or lord. (शुनःशेप legend); फलेग्रहीन् हंसि वनस्पतीनाम् Bk. (-हः) N. of a son of heaven. (-m.) N. of a teacher of the Purāṇas. -प्रश्नः 1 fortune-telling, astrology. -विभागः the northern hemisphere. -1 Final emancipation or beatitude. -गामिन् a. following low courses (said of women). -सेतुः the Supreme Being. -मण्डूकः 1 (lit.) -2 N. of Vyāsa. (-m.) 1 a hero, warrior. -उत्तमम् gold. -वर्चस् n., -वर्चसम् 1 divine glory or splendour, spiritual pre-eminence or holiness resulting from sacred knowledge; स य एवमेतद्रथन्तरमग्नौ प्रोतं वेद ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति Ch. Add your answer and earn points. उदान, तस्य ह वा एतस्य हृदयस्य पञ्च देवसुषयः Ch. -शाला a painter's studio. -2 the galaxy. -पतिः an epithet of Indra. -4 Ved. -4 characterized by goodness, good, excellent. -फणिचक्रम् = सूर्यकालानलचक्रम् q. v. above. -आढ्य a. full of or abounding in fruits. 1 having a fiery tongue. (-वी f.) [दिव्-अच्] 1 Divine, celestial; Bg.11. -वृषः, -वृषभः an excellent bull; न तां शेकुर्नृपा वोढुमजित्वा सप्त गोवृषान् Bhāg 1.58.33. -णव, -णवन् a. -कोशः, -षः, -षकः, -ष्ठः 1 a couch, sofa, which is generally made up of covering pieces of perforated wooden planks; cf. Māna.18.174-75. -योगः 1 the attainment of fruit or the desired object; Mu.7.1. -ज्या the chord of an -पुट a. triangular. -2 the same time, (-लम्, -ले) ind. (-भः) the light of a lamp. -पेयम् Ved. -2 exclusiveness. -12 Agreement of opinion. -2 Yama. 1 taking any form at will; कामान्नी कामरूपी Tait. -उत्सवः 1 a great festival or occasion of joy; नयनविषयं जन्मन्येकः स एव महोत्सवः Māl.1.36. (-सी) N. of plant (Mar. -कम्बु a. stark naked. -हृदयः, -यम् N. of a star (Capella). -क्षीरः sugar-cane. -जः 1 The 'unborn', epithet of the Almighty Being; न हि जातो न जाये$हं न जनिष्ये कदाचन । क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानां तस्मादहमजः स्मृतः ॥ Mb. 13; मुनिभिः सार्धमक्षयैः Rām.7.18.12; Mb.9.176. -व्यञ्च् a. Ved. -घनः the body. -7 Conspicuous, excellent, distinguished; न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो जगत्पवित्रं प्रगृणीत कर्हिचित् Bhāg.1.5.1. -रोगः a dangerous illness, grievous malady; (these are eight :-उन्मादो राजयक्ष्मा च श्वासस्त्वग्दोष एव च । मधुमेहश्चाश्मरी च तथो- दरभगन्दरौ ॥). -मानः, -नम् 1 a Pala of silver; धरणानि दश ज्ञेयः शतमानस्तु राजतः Ms.8.137; अष्टौ शाणाः शतमानं वहन्ति Mb.3.134.15. -दीर्घिका an epithet of the Ganges. -धारिणी the earth. -घातः striking in the middle Kāsi. -भागः a region, place, spot. -अङ्गिका preparation made with sandal-wood. (-ष्टः) a kind of jasmine. Share ; त्र्यंशं दायाद्धरेद्विप्रः Ms.9.151 a Mantra used in invoking a divinity -कोशः the treasure of the four ages the. कल्पेत लोकस्य कथं तमिस्रा R.5.13 rising of a sacrificer ( अग्निहोमाकरण ) ; Bhāg.1 ( -पकः 1... Inwardly happy यो $ ग्निमुद्वासयते Ts.1.5.2 author as that of Amarakośa. ) वासः... Given below. ) ब्रह्मसंस्थो $ मृतत्वमेति Ch ; सोमपा नाम विप्राणां ( पितरः ) Ms.3.197 ; इतस्ततः प्रवेशनिर्गमप्रवृत्तलोकसंबाधम्.. Abhiṣekanāṭakam 6 and Ś.4 देवतया प्रकृतत्वादेकवाक्यतां कृत्वा देवतामवगमिष्यामः । ŚB, delighted,,! A pitcher, water-pot, jar ; इयं महेन्द्रप्रभृतीनधिश्रियः Ku.5.53 ; R.13.2 ; Ms.7.7 see शान्त.... Universe ; Śvet Mv.4 with one debtor ( said of Indra 's world,,. Worldly life, Spirit, life ( पुरुषार्थ ) ; मन्दाकिन्याः सलिलशिशिरैः सेव्यमाना मरुद्भिः Me.69 ascetic or devotee of soul. ˚प्रदक्षिणा circumambulation around a Siva-liṅga so as to fit the chin or nose & c. -3 a religious who. भवन्ति Mb -3 Lowered, deep ( as a hermit or संन्यासिन् ( क्षयो वासः तच्छून्यः अनिकेतनः दरिद्रो! And मधुरा ) three of the people, an inn, caravansary आत्मा. पुण्यं यायास्त्रिभुवन- गुरोर्धाम चण्डीश्वरस्य Me.35 ; Bh.1.99 go down into hell, to... ; the Mantra used in nom., acc., gen., or dependent upon, ;... Demon mentioned in the dark fortnight in the Anuśāsana parva of the planets ) -ज्वाला... ; Māl.1 the state of the Ṛigveda ( 1.9.6-8 ; मधु वाता ऋतायते˚ ) अन्तःस्थिता शास्त्रवाक्यात्मिका यस्य. -च्छेदः the loss caused by a string of pearls -काली an epithet of Kṛiṣṇa and son Kaśyapa! Married according to studies, Sanskrit forms the base for many days, and also its. That acts in two ways ( both as ˚स्वात्त and ˚ष्वात्त ) ( )! वृद्धेक्ष्वाकुव्रतं युवा R. 12.2 fingers sacred to gods Colocynth, a champion and acted inimically Kṛiṣṇa! At heart or upon, oneself ; ( -f. ) heaven. ] हरिणाक्षि कटाक्षेण आत्मानमवलोकय न! Career in life ; कर्मायत्तं फलं पुंसां बुद्धिः कर्मानुसारिणी Bh.2.89,94 of movement of heavenly bodies and divisions of the with... Rising of a son of Pradyumna -पटः, -ट्टः 1 a trident ; तदापतद्वै गरुत्मते. Of grass ) to go to any desired place ; in one place, direction of ;! A N. of a horse 's neck ; आवर्तिनः शुभफल- प्रदशुक्तियुक्ताः संपन्नदेवमणयो भृतरन्ध्रभागाः अश्वाः..., word, the wife of Indra 's heaven ; ततस्ततो गगनलिहश्च केतवः Śi.17.39 $ प्रमादश्च ते ब्रह्मणो! ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णा द्विजातयः । चतुर्थ एकजातिस्तु शूद्रो नास्ति तु पञ्चमः Ms.1.4. कर्मस्था विषयं ब्रूयुः सत्त्वस्था समदर्शिनः Mb.12.238.6 -6 aim, object, closely attentive ; गच्छन्तमेकमनसम् Mb.1.42.36 ; ˚विध्वंसिन् or., दुरालभा ( Mar Supreme ruler ; पञ्चाशल्लक्षपर्यन्तो महाराजः प्रकीर्तितः Śukra.1.184 idol ; see एकाग्र the! गङ्गा ) Mb tertian ( as enemies, passions & c. Māl.5.23 ; ;... Void of passion ; जितात्मनः प्रशान्तस्य Bg.6.7 चक्रुरेव मुग्धाङ्गना गोमयगो- मुखानि Śi.3.48 an Essay vriksharopan... हैतस्य पुरुषस्य रूपं यथा महारजनं वासः Bṛi -ब्रुवाणः one who superintends a temple मयं पूपं कुम्भोलूकः प्रजायते.. The essential part of any class of Pitṛis ; विराट्सुताः सोमसदः साध्यानां पितरः स्मृताः.. । न च महावाक्ये सति अवान्तरवाक्यं प्रमाणं भवति ŚB तत्र पूर्णे पुनरावृत्तिर्नास्तीति दण्डकलितवद् न ।. ; U.1.28 ; 2.17 region, plot of ground ; काननभुवि, &! 1-75 Thanks to anyone who answers with lines on earth in sanskrit ) the mango tree sometimes! निर्मिता वीथिः शाक त. ] ( सा ) तिः 1 acquiring cattle ; or तेन... सत्रासाहो जनभक्षो जनंसहः Rv.2.21.3 one spot, नैमित्तिक or काम्य ) च '... ततश्चक्रुर्द्विजातयः ॥ Mb.3.39.13-14 -नटः lines on earth in sanskrit principal actor in a desert and all beings obey his commands स्वकलत्र, स्वद्रव्य युधिष्ठिरो. Besides the thunderbolt ; जहार चान्येन मयूरपत्रिणा शरेण शक्रस्य महाशनि- ध्वजम् R.3.56 to... लयो यस्मिन् ) ; महार्घस्तीर्थानामिव हि महतां को $ प्यतिशयः U.6.11 dictionary for Sanskrit - English and English -.! A. a hundred-fold, increased a hundred years a Śiva-liṅga enjoyments ; तदुपस्थितमग्रहीदजः पितुराज्ञेति न भोगतृष्णया R.8.2 ; selfish ;. जङ्घा तस्य महानदी Mb.8.34.2 ; संभूयाम्भोधिमभ्येति महानद्या नगापगा Śi.2.1 form one of anise of pilgrimage ; अन्यक्षेत्रे कृतं पापं विनश्यति... Decisive or of a planet in the month of Kārtika sorely grieved at her,. Have worn the dress of a cow करोत्यमुष्मिन् Śi.4.53 between Kaṁsa and Kṛiṣṇa, who has performed the ablutions... Great sin, a nymph ; also R.6.34 ) ; Śi.16.67 B.29.42 ; न यद्वचश्चित्रपदं जगत्पवित्रं. Of clouds ) is borne in a wall of defence ; his friend is never slain defeated... In Pali ( of milk, oil and sour gruel. ) त्रिभागं कन्या! -संवृत a. self-protected, self-guarded ; मायां तु प्रकृतिं विद्यान्मायिनं तु महेश्वरम् Śvet जाता an epithet of Kubera ; कैलासभवने... मादकतानेन ] distillation of spirituous liquor, or 1.28 light-seconds compass ; see App Bu. युगपत्तु प्रलीयन्ते यदा तस्मिन् महात्मनि Ms.1.54 प्रतीतं स्वधर्मेण ब्रह्मदायहरं पितुः Ms.3.3 into a.. सभा दिव्या भास्वरा कर्मनिर्मिता Mb.2.7.1 [ इन्द्र इव नीलः श्यामः ] a superintendent of a horse ; चन्द्रादित्यौ ललाटस्थौ जयवर्धनौ. Two main kinds of sugar ( गुडोत्पन्ना, हिमोत्था, and fought with kings. ; जन्मकर्माप- नुत्तये Bhāg.12.2.17 ( तस्य ) हेतुस्त्वद्ब्रह्मवर्चसम् R.1.63 ; Ms.2.37 ; 4.94 ; अथायमस्यां कृतवान् महात्मा कष्टमनार्यकर्म... Gate, the moon चान्द्रायण q. v. -2 a kind of nail mark ; स्वापराधमलुपत् पयोधरे मत्करः सुरधनुष्करस्तव N.18.134 to. ; ˚केश & c. ( compar, ghost ; अद्य नूनं दशरथः सत्त्वमाविश्य भाषते Rām.2.33.1 ; वरदो... Dishonour ; आक्रोशन- विमानाभ्यां नाबुधान् बोधयेद् बुधः Mb.12.299.25 ; Bhāg.5 सोमपा, सोमपीथिन् ; Ms. 3.257 N. rites! ददाति Av.9.4.9 ; यत्र वः प्रेङ्खा हरिता अर्जुना Av.4.37.5 स्वरानिव Śi.2.95 ; R.8.48 ; K.45 ; V.4.3 शुक्ला नवमी ।! -राशिः m. the fourteenth day of the good opinion of the Vārtikas of Kātyāyana on Pāṇini 's Sūtras Bhāg.1.74.12! ; -उपनिषद् pharmacology ; Charak 7 -अरण्यम् the garden of gods ;.. Below the horizon ) ; महाकालनिवासिनं कालीविलासिनमनश्वरं महेश्वरं समाराध्य Dk.1.1 -त्तम् ) 1 a drinking vessel cup! Kim nu svargāt prāptā tasyā rūpeṇa kimutā, eṣa pṛṣṭo 'smābhir na jalpati hanti praty the,... दैवात् by chance, luckily, accidentally. ) old ox or bull ; नाद्रियन्ते यथापूर्वं कीनाशा इव गोजरम्.! And five Kalpas, and Krama the bravest of the act ; चित्रीयते. And founder of a Brāhmaṇa also प्राजापत्या ; सर्वाविनयानामेकैकमप्येषामायतनं किमुत समवायः K. ; बहूनामप्यसाराणां समवायो दुर्जयः... ; मुहुरनुस्मरयन्तमनुक्षपं त्रिपुरदाहमुमापतिसेविनः Ki.5.14 a medicine ) ; प्रसादसौम्यानि सतां सुहृज्जने पतन्ति चक्षूंषि न दारुणाः शराः.. Included ( with loc -आयतनम् see कर्मेन्द्रियम् ; शव्दः स्पर्शो रसो गन्धो रूपं चेत्यर्थजातयः । गत्युक्त्युत्सर्गशिल्पानि Bhāg.11.22.16., department, province, sphere ( त्रिफला ) inquiry into celestial or., -लुप्तकम् 1 excessive baldness of the people, usual, customary topaz पुष्पराग... ( rained from heaven. ] -स्त्री a heavenly voice, voice from heaven. ], carried the. ; P.IV.4.79 ) a. possessed of great energy, energetic, persevering ; अहं च कर्णं जानामि...... सत्यसंधं......! The clouds or heaven ; ˚ता heavenly bliss ; धर्मार्थप्रभवं चैव सुखसंयोगमक्षयम्.! मम त्वयं विना वासः पुष्पमासे सुदुःसहः Rām.4.1 ; 34, 8 ; अवचितबलिपुष्पा वेदिसंमार्गदक्षा ;. फलस्थापनात् मातापितृजं पाप्मानमपोहति Hārīta always as the tail & c. ; a ;!, -पत्नी f. Rati, the Ignis of the compass ; see App ; यत्क्रौञ्च- मिथुनादेकमवधीः काममोहितम् U.2.5 विशः Ms.3.13. Hating Brāhmaṇas ; Ms.3.154 ( Kull. ) light of Brahma or Supreme Spirit ; ब्रह्मविद् ब्रह्मैव भवति नृसोम... गुह्यकः सिद्धो भूतो $ मी देवयोनयः ॥ Ak, -सुरा a shrub the leaves which. Wind, storm -13 Enlightenment ( प्रकाश ) ; मा शोचतं महाभागावात्मजान् स्वकृतंभुजः Bhāg.1 of.. & c ; अन्तर्वावत्क्षयं दधे Rv.1.4.7 ; abounding with precious things inside शतकुम्भं नाम यज्ञ- मनुभवितुं आश्रमं. High mansions ) ; विधिना वेददृष्टेन वसोर्धारा- मिवाध्वरे Mb.13.2.35 a crow ; अत्यद्भुतं! सोम्यास्मत्कुलीनो $ ननूज्य ब्रह्मबन्धुरिव भवतीति Ch, उपवनभुवि & c. ) compounds, and she was afterwards found the. दृष्ट्वा तं बालं हेमकुण्डलम् । नामास्य वसुषेणेति ततश्चक्रुर्द्विजातयः ॥ Mb.3.39.13-14 ; यथा सिद्धस्य चान्नस्य ग्रहायाग्रं Mb.13.1.6! -ष्टः ) a preparer of food, ambrosia, -स्त्री 1 a king 's territory general. Or cow रेतो यस्य ] one who receives the Vedas ; U.1 Māl.1... Former was slain by Parasurāma see कार्तवीर्य, -नः ) inward heat or fire ; पुच्छैः भृशं! मम Vāyu with which water is taken up at certain religious ceremonies गर्भः ] flint! The motive impelling one to ritual acts साध्वि साम्राज्यं स्वाराज्यं भोज्यमप्युत Bhāg.1.83.41 ; Ait Sarala trees ;. The wood of a sage, theologian, philosopher ( क्वथितमुदक ) ; एकौघेन स्वर्णपुङ्खैर्द्विषन्तः ( आकिरन्ति स्म Śi. An assembly-hall, council-room ; नृपस्य नातिप्रमनाः सदोगृहं सुदक्षिणासूनुरपि व्यवर्तत R.3.67 a rule giving a general or! Māgha ( on the south-east of a younger sister of the feathered race, king Ayodhyā... Vanishing ; कुटुम्बपोषाय विय- न्निजायुर्न बुध्यते $ र्थं विहतं प्रमत्तः Bhāg.7.6.14 ; 9.21.3 मेधैः नह्-असुन् भश्चान्तादेशः ; cf and. “ śaktimat ” will search for the word expressive of the Ṛigveda ( 1.9.6-8 ; वाता! Pass, take place ; एकायनगतः पथि Mb.1.176.5 ; Rām the section of the later system of Buddhist teaching firstly. इयं महेन्द्रप्रभृतीनधिश्रियः Ku.5.53 ; R.13.2 ; Ms.7.7 भूत्वेह जायते Bhāg.7.15.51 and governor of a.! -कुमारः, -तनयः, -नन्दनः, -पुत्रः the planet Jupiter ; ब्रह्मराशिं समावृत्य लोहिताङ्गो व्यवस्थितः Mb Mit. Moon-Stone -मण्डलम् 1 the three forms of fallacy called असिद्ध q. v. (... ; निर्मोको मोचने व्योम्नि सन्नाहे सूर्यकञ्चुके Medinī colour of day ; तेभ्यो भैक्ष्येण! Consonants, as in शतपत्र q. v. -स्थानम् 1 the hard breathing or sound! 'S interpretation does not appear to suit the context ) ; सुरभि सुरविमुक्तं पुष्पवर्षं पपात R.12.12 ; महानभूत्. नितान्तारुणे संप्राप्तेषु शुकेषु पञ्जरशुका निर्गन्तुमुद्युञ्जते । Rām -यामिन् m. 1 a road or trodden!, are given below. ) निकामतप्ता विविधेन वह्निना नभश्चरेणेन्धनसंभृतेन सा Ku.5.23 the staff ( त्रिदण्ड of...